Bir hayvana yönelik şiddet veya kötü muameleye tanık olduğunuzda yapabilecekleriniz var. Aşağıdaki adımlar yürürlükteki mevzuata dayanır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.
Üç adım
- Belgeleyin. Olayı video ve fotoğrafla kayıt altına alın; tarih, yer ve varsa tanık bilgilerini not edin. Görüntüler, sürecin en önemli delilidir. Yaralı cana ulaşabiliyorsanız önce bir veteriner hekime götürün; hekim raporu, görüntüler kadar güçlü bir delildir. Yaşamını kaybeden bir dost içinse savcılıktan otopsi (nekropsi) istenebilir.
- Kimseyi teşhir etmeyin. Faillerin yüzünü, sesini veya ismini sosyal medyada paylaşmayın; bu, hakaret ve kişisel verilerle ilgili suçlamalarla sürecin aleyhinize dönmesine yol açabilir. Deliller sosyal medyaya değil, yargıya sunulmak içindir.
- Savcılığa suç duyurusunda bulunun. Hayvanları kasten öldürmek, onlara işkence ve eziyet etmek, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 28/A maddesi uyarınca hapis cezası gerektiren suçlardır. Bulunduğunuz yerin Cumhuriyet Başsavcılığına dilekçeyle başvurabilirsiniz, görüntüleri delil olarak sunabilirsiniz; bunu yapmak hukuka aykırı değildir.
Önemli bir kural: 28/A kapsamındaki suçlarda savcılığın soruşturma başlatması, Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlüğünün savcılığa yazılı başvurusuna bağlıdır; kanun buna "muhakeme şartı" der. İki istisnası var: suçüstü hâlinde soruşturma doğrudan genel hükümlere göre yapılır; sahipli bir hayvana başkası zarar verdiyse onunla yaşayan kişinin şikayeti de yeterlidir. Bu yüzden dilekçenizi yalnızca savcılığa değil, bulunduğunuz yerin il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne de verin.
Trafik kazasında yaralanan bir can görürseniz
Kanun açık: bir hayvana çarpan sürücü, onu en yakın veteriner hekime götürmek veya götürülmesini sağlamak zorundadır (5199, Madde 21). Tedavi masraflarına gelince: yaralanan can sahipliyse masraflar, çarpan aracın zorunlu trafik sigortasından talep edilebiliyor. Sahipsiz canlar için poliçelerde açık bir düzenleme yok, ancak tedaviyi üstlenen kişilerin, Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarıyla masraflarını sigortadan alabildiği örnekler var. Bu yüzden belgeler çok önemli: kaza anını ve aracın plakasını kayıt altına alın, veteriner raporunu ve faturaları saklayın. Somut olayınızda bir avukata danışmanız en sağlıklısıdır.
Önemli bir uyarı
Sokak hayvanlarını kurumlara “şikayet etme” pratiği, çoğu zaman o hayvanların toplatılması ve yaşamlarını kaybetmesiyle sonuçlanıyor. Amacınız bir canı korumaksa doğru yol şikayet değil, ihlali belgeleyip failler hakkında suç duyurusunda bulunmaktır.
Somut olayınız için
Her olayın kendi koşulları vardır; süreç öncesinde bir avukata danışmanız en sağlıklısıdır. Yuvalandırma ve koruyucu ailelik gibi konularda ise bize her zaman yazabilirsiniz.
Kaynak
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu: güncel konsolide metin (mevzuat.gov.tr)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Bu rehberi kaynak göstererek (bbhd.org.tr) özgürce paylaşabilirsiniz. 💛